Een nieuwe maatschappelijke orde

Hier ‘wordt een nieuwe maatschappelijke orde geschetst: rijke landen zonder noemenswaardige middenklasse’. De reporters citeren de futuroloog John Naisbitt, ook aanwezig op deze kantoorruimte huren breda gedenkwaardige bijeenkomst: ‘Uiteindelijk zou het industriele tijdperk met zijn massawelvaart niet meer dan “een oogwenk in de geschiedenis van de economie” zijn geweest.’ Zelfs de gerenommeerde Club van Rome heeft zieh geschaard achter de anti-utopie van de wereld zonder werk. ‘Overduidelijk behoren de toekomst van de arbeid en het werkgelegenheidsprobleem tot de dringendste opgaven die de huidige kantoorruimte huren enschede wereld zieh stellen moet’, aldus een ‘nieuw rapport aan de Club van Rome’.12 De samenstellers besteden weinig woorden aan de onderbouwing van de stelling dat geavanceerde productiemethoden steeds meer werk overbodig zullen maken – het lijkt wel of zij de tendens in de richting van massawerkloosheid als een natuurwet beschouwen. Daarom legt het rapport aan de Club van Rome de nadruk op een kantoorruimte huren almere herwaardering van de menselijke arbeid als enige mogelijkheid om een leefbare samenleving te scheppen. Het rapport betoogt dat alle menselijke activiteiten -vrijwilligerswerk even goed als huishoudelijke arbeid -als ‘werk’ beschouwd moeten worden. Want: ‘werk is meer dan alleen een middel om welvaart te creeren’. Menselijke arbeid ‘heeft een intrinsieke waarde en drukt tot op zekere hoogte het wezen van de mens uit: wij zijn wat wij produceren’. Daaruit volgt het pleidooi kantoorruimte huren nijmegen om ‘niet-gemonititariseerde’ arbeid – vrijwilligerswerk, productie voor eigen gebruik – als ‘werk’ te beschouwen en dienovereenkomstig te stimuleren. De leidende ideoloog op dit terrein is Jeremy Rifkin. Hij ziet de technologische ontwikkeling als de beslissende factor die een wereld schept zonder werk.

De industrie

‘De industrie heeft veel input gegeven. Maar er is ook regelmatig gezegd: stop er maar mee. Dat is het voordeel van de universiteit, die gaat dan toch door. Dankzij een paar doortastende mensen kantoorruimte huren breda is het steeds gelukt een groep bij elkaar te houden die met dit materiaal bezig was. Gunnink is een echte ingenieur, maar ik geloof niet dat hij de laatste tien jaar nog een sommetje heeft gemaakt. Hij is alleen maar bezig geweest met lobbyen.’
Een doorbraak was de zogeheten ‘barreltest’. Dat is een kostbaar en langdurig onderzoek waarbij uit diverse nieuwe materialen een vliegtuigromp wordt nagebouwd op ware grootte. Die wordt vervolgens belast, zoals in het echt ook gebeurt. Op die manier kunnen tienduizenden kantoorruimte huren enschede vluchten worden gesimuleerd. Gunnink vertelt:’Toevallig hoorde ik van een Duitse collega bij Airbus dat er op de rompsessie nog ruimte over was om een nieuw materiaal te testen. We kregen elf weken de tijd om Glare te leveren.Tot dan toe hadden we alleen nog maar plaatjes op A4-formaat gemaakt. Nu ging het ineens om twee platen van vijf bij anderhalve meter. Dat is binnen elf weken gelukt en toen waren we de eersten, want de andere materiaalleveranciers konden niet op tijd leveren. We realiseerden 20% gewichtsbesparing -dat geloofde niemand.’ Dat was in 1989. De extreem goede testresultaten overtuigden de Duitsers binnen het Airbusconcern dat Glare een reele toepassingsmogelijkheid bood. Maar daarmee was de race nog lang niet gelopen. Interne kantoorruimte huren almere bedrijfspolitiek ging van nu af een steeds belangrijker rol speien. Van Wimersma: ‘Toen het A380-project van start ging werden nieuwe participanten uitgenodigd deel te nemen aan het ontwikkelprogramma en vertegenwoordigers te sturen naarToulouse, waar het ontwerp werd uitgevoerd. lk ben daar toen min of meer illegaal geplaatst met als doel ervoor te zergen dat Glare op de A380 zou kernen. Dat betekende veel praten in de wandelgangen.Want je merkt dat mensen beslissingen nemen, vaak zonder dat ze over de kennis beschikken. Het is een gevoel of een gerucht, of ze kantoorruimte huren nijmegen houden niet van composieten. Als je niet ter plekke bent, kun je daar niet op reageren. En voor je het weet is er een beslissing genomen die je niet meer kunt terugdraaien.

De productiviteitsparadox

De productiviteitsparadox lijkt dus nog steeds actueel te zijn. Kennelijk zijn de leiders van onze ondernemingen er niet in geslaagd al die veranderingen in de organisatie van ons werken al die nieuwe technologische mogelijkheden om te zetten in tastbare vooruitgang.
Meer managers, meer kantoorruimte huren breda verdringing
Het kan haast niet anders dan dat de oorsprong van deze stagnatie ligt in de structuur van het productieproces. Uit de voorgaande hoofdstukken kunnen
207
we een viertal ‘meetpunten’ destilleren met betrekking tot de wijze waarop het werk in onze samenleving wordt kantoorruimte huren enschede georganiseerd. Nog veel routinewerk. In hoofdstuk 5 (tabel 2) zagen we dat ruwweg een derde van het werk in Europa kan worden omschreven als tayloristisch van aard: machinegebonden, kortcyclisch en monotoon. De taakcyclus in de autofabriek is opgerekt tot welgeteld i,7 minuut. In het callcenter zullen de kortstetelefoongesprekken (25 seconden) weldra worden overgenomen door de sprekende computer. Maar in wat resteert als ‘maatwerk’ is de taakcyclus nog steeds gemiddeld slechts drie minuten. En in beide gevallen zien we een strakke supervisie over elke handeling in het proces. Kennelijk ontwikkelt de inhoud van het werk zieh niet zoals de profeten van de kenniseconomie voorspellen. En dat is niet voor het eerst. Ook toekomstvisioenen als de ‘onbemande fabriek’ en het ‘papierloze kantoor’ zijn geen werkelijkheid kantoorruimte huren almere geworden. De technologische ontwikkeling, waarop dit soort voorspellingen waren gebaseerd, biedt onvoldoende houvast om uitspraken te doen over de inhoud van het werk in de toekomst. Waarom neemt die ene man in de autofabriek nog steeds met de hand werkstukken af, die in de stadia daarvoor door robots zijn verplaatst? Omdat de mens uiteindelijk toch flexibeler is dan de machine, zegt de personeelsmanager desgevraagd. Kennelijk blijft er nog veel residu-arbeid over, waarvan werd verwacht dat die al lang zou zijn weggeautomatiseerd. Weinig echte autonomie. Volgens Drucker stelt het besturen van ‘kennisproductie’ heel andere eisen kantoorruimte huren nijmegen aan het management. Managers zouden autonomie moeten creeren in plaats van controle uit te oefenen; zij zouden innovatie moeten stimuleren in plaats van herhaling en kwaliteit moeten realiseren v66r kwantiteit.

Een lagere rating van de VSNU

Tijdschriften die minder selectief zijn krijgen een lagere rating van de VSNU en plaatsing van een artikel levert dan ook minder punten op. Een tweede criterium is de taal en de plaats van verschijning. Een publicatie in een Engelstalig sociologisch vakblad, uitgeven in deV erenigde Staten, scoort hoger kantoorruimte huren breda dan een artikel in het Nederlandse Mens & Maatschappij.We leven in de tijd van de globalisering, nietwaar? Een derde element is de impact van de publicatie. Het effect in de wetenschappelijke wereld wordt gemeten aan het aantal malen dat een bepaald artikel wordt geciteerd in andere tijdschriften, uiteraard bij voorkeur Amerikaanse. Een industriele manier van productiviteitsmeting, oordeelt de Maastrichtse filosoof Rein de Wilde. Hij hekelt het wijdverbreide toekomstbeeld kantoorruimte huren enschede van de ‘kennismaatschappij’ die de industriele samenleving zou vervangen.Volgens hem is het precies omgekeerd: de productie van kennis kantoorruimte huren almere wordt opgeslokt door en ondergeschikt gemaakt aan het industriele systeem. ‘Meetbaar resultaat wordt de maatstaf voor alle intellectuele arbeid’, die daarmee wordt ‘getayloriseerd’. De Wilde beschrijft aan de hand van een voorbeeld hoe het ‘tayloristische’ productiviteitsmanagement van de wetenschap werkt. ‘Boeken die wetenschappers schrijven, teilen in de beoordeling niet mee, omdat ze niet te meten zijn in termen van impact.’ Want wat we niet
kunnen meten, kunnen we niet weten. ‘Ziedaar de ontsporingen waartoe de kennismaatschappij kan leiden.’
Die kritiek moet wel worden genuanceerd, aldus Van Steijn. ‘Als iemand zegt: “van de VSNU mag je geen boeken schrijven”, dan zijn we het daar absoluut niet mee eens. Maar je kunt niet een hele faculteit psychologie alleen maar boeken laten schrijven. ‘We vragen een groep deskundigen, samengesteld op voordracht van de beoordeelden zelf, om uitspraken te doen over de kwaliteit van alle onderzoeksgroepen binnen bijvoorbeeld het vakgebied economie. Die beoordeling door gelijken, peer review, is heel grofmazig op vier hoofdpunten, waarvan kantoorruimte huren nijmegen productiviteit er maar een is. Daarnaast wordt gekeken naar kwaliteit, relevantie en toekomstperspectief. Groepen krijgen dan vier cijfers, lopend van 1 tot 5, met een uitleg daarbij. Een 2 is onvoldoende. Een 3: je kunt door, maar er zit weinig kraak of smaak aan. Een 5: je behoort tot de wereldtop. Daar streef je naar, als onderzoeker.

Het globaliseringstrijdperk

‘Netwerksoftware, gebruikersvriendelijke interfaces en ge·integreerde applicatiepakketten weerspiegelen het belang van organisaties om opgesplitst kantoorwerk weer samen te voegen en tegelijkertijd de kantoorruimte huren breda resultaten van dit werk geografisch te verdelen over verspreide gebieden en afzonderlijke uitbestede werkeenheden. ( … ) Dit soort programma’s vormt de ruggengraat van communicatiesystemen die zowel de scheiding van werk en plaats ondersteunen als de ontkoppeling van arbeid en arbeidsvoorwaarden, omdat de programma’s, plannen en informatiestromen veronderstellen dat het werk niet noodzakelijk wordt verricht door werknemers die bij een onderneming in dienst zijn. ( … ) Communicatie als ontwerpconcept voor computersystemen schept de kantoorruimte huren enschede mogelijkheid de beheersmacht van en sturing door het management te verankeren in de hardware en softwarepakketten.’18
De ironie van deze geschiedenis wil dat de ‘democratische’ technologie van de jaren tachtig de oplossing zou bieden voor het beheersprobleem van het management in de jaren negentig. De personal computer is het instrument dat het mogelijk maakt het werkte individualiseren, het te controleren door middel van aan de persoon gebonden doelstellingen en individueel te kantoorruimte huren almere belonen naar tijd, plaats en bijdrage. Netwerken van individuele computers vormen het onmisbare zenuwstelsel dat arbeids- en kapitaalstromen die zieh steeds verder over de wereld verspreiden met elkaar verbindt. Intranet is daar een voorbeeld van: een netwerk dat medewerkers binnen een organisatie in Staat stelt met behulp van een standaardprogramma – Lotus Notes is een veelgebruikt programma -over de hele wereld met elkaar te communiceren, met uitsluiting van buitenstaanders. Daarmee is het ideale medium ontstaan voor de interne top down-communicatie binnen de geografisch gespreide organisaties in het globaliseringstrijdperk, aldus The Economist. ‘9 ‘B2E-applicaties’ ( business to employees) bieden topmanagers de mogelijkheid om met een druk op de knop tienduizenden medewerkers over de hele wereld te bereiken. En zij kantoorruimte huren nijmegen kunnen ook nagaan wie luistert of niet. Het hightechbedrijf Sisco Systems produceert maandelijks een e-video voor het hele personeel waarin de gang van zaken wordt uitgelegd. En wie ongezien op de delete-knop drukt kan een telefoontje van de hoogste baas verwachten: het is echt belangrijk dat je kijkt. Dat is nog eens een manier om je kijkcijfers te verhogen.

De binnenkant van het werk

Maar voor driehonderd werknemers was het einde oefening bij Heineken. Zij waren niet meer inzetbaar, zo had het kantoorruimte huren breda externe bureau dat het onderzoek uitvoerde vastgesteld. Beheersing van de Nederlandse taal bleek de belangrijkste handicap in een productiesysteem dat steeds meer via het beeldscherm wordt gereguleerd. Honderd van de betrokken werknemers waren oud genoeg voor de VUT. De overige tweehonderd kregen kantoorruimte huren enschede een gouden handdruk aangeboden.1 De buitenkant van het werk trekt de aandacht. Krantenkop: ‘Verlies van driehonderd banen hij Heineken’. Maar de oorzaak ligt in de binnenkant: in de veranderingen in het arbeidsproces. In het postindustriele tijdperk wordt menselijke arbeid steeds minder aangewend om materiele producten voort te brengen. Twintig jaar geleden heb ik nog gezien hoe arbeiders met de hand de carrosserie van een auto in elkaar lasten. Nu wordt de lasstraat in elke autofabriek ‘bemand’ door robots. Als primaire menselijke taak blijft over het vergaren, verwerken en verspreiden van informatie. De informatie- en communicatietechnologie (ICT) vervult daarbij de functie die de lopende band had bij de invoering van het systeem van de massaproductie, een eeuw geleden.
De binnenkant van het werk kantoorruimte huren almere verandert onder onze ogen, maar om de aard van deze verandering te begrijpen, hebben we een ander denkmodel nodig dan het industriele model waarmee we vertrouwd zijn. Dat nieuwe model heeft betrekking op de verhouding tussen materie en informatie. Onze wijze van denken is er sinds de dageraad van de menselijke beschaving aan gewend om tastbare zaken (land, kapitaal, gereedschappen en machines) en meetbare eenheden menselijke arbeid te zien als de bronnen van welvaart. Zij brengen concrete producten voort – voedsel, huizen, auto’s, wasmachines – en tastbare kantoorruimte huren nijmegen diensten -restaurants, telefoons, treinvervoer. Walt Disney hanteerde dit materiele denkmodel toen hij abstracte rijkdom visualiseerde door Dagobert Duckte laten zwemmen in een pakhuis vol munten en bankbiljetten.

Opleiding en functieniveau

De vierde categorie arbeid kunnen we problematische arbeid noemen. Want sommige taken kunnen niet worden weggeautomatiseerd, ze kunnen niet worden verplaatst en ook niet worden gemist. Anderzijds kantoorruimte huren breda neemt, door de aard van het werk, de productiviteit nauwelijks toe. Het valt op dat een groot deel van de problematische arbeid voor rekening van de overheid komt. Dat levert in elk geval een zekere hoeveelheid lager gekwalificeerde werkgelegenheid op, zodat lager opgeleiden niet helemaal uit het kantoorruimte huren enschede arbeidsproces worden uitgestoten. Bijvoorbeeld in de gezondheidszorg en bij de gemeenten komt veel van dit soort werk voor: de thuishulp ende ‘verzorgende’ in het ziekenhuis, de stratenmaker en de vuilnisman. Omdat hier weinig productiviteitswinst wordt gerealiseerd, terwijl de lonen (zij het matig) van jaar tot jaar stijgen, wordt de rekening jaarlijks hoger -de prijs van het treinkaartje – en hebben we leren leven met rantsoenering (de wachtlijsten in de gezondheidszorg). Lang niet alle problematische arbeid is laaggekwalificeerd, bijvoorbeeld het beroep van leraar. Maar ook hier gelden dezelfde knelpunten, met gevolgen voor de kwaliteit van het onderwijs. Het probleem wordt vaak opgelost op klassiek tayloristische wijze: door schaalvergroting (fusies van scholen, want grote scholengemeenschappen zijn efficienter, denkt men) en door dekwalificering. De leraar hoeft tegenwoordig niet meer bevoegd te zijn, maar slechts ‘bekwaam’ om een bepaald vak te doceren. Terwijl het kantoorruimte huren almere scholingsniveau van de beroepsbevolking in de laatste decennia continu is toegenomen wordt van dit ‘menselijk kapitaal’ slecht gebruik gemaakt (grafiek 8).
Opleiding en functieniveau vergeleken: % overscholing of wel onderbenutting van menselijk kapitaal. Deze grafiek vertoont een verontrustend beeld. Op alle niveaus, van academicus tot Ibo’e r, werkt een steeds groter aantal werknemers ‘onder hun niveau’. Met andere woorden, er is sprake van een toenemende verdringing op de arbeidsmarkt, waarbij hoger geschoolden de kantoorruimte huren nijmegen banen bezetten die ‘eigenlijk’ aan lager geschoolden toekomen. Deze ontwikkeling schept een groot probleem aan de onderkant van het arbeidsbestel.

De twee elementen

Het zijn de twee elementen die de ‘humaniseringsbeweging’ eerder over het hoofd had gezien. In de eerste plaats werd verbetering van de kwaliteit van het werk beschouwd als een doel op zichzelf, zonder daarbij rekening te houden met de economische aspecten van een herstructurering van het productieproces. Daarmee werd dit doel iets wat het management moest worden kantoorruimte huren breda afgedwongen. Werkgevers zijn in het algemeen niet bereid hun productieproces aan te passen, uitsluitend om het welzijn van hun werknemers te verbeteren. Het tweede aspect was de gefragmenteerde aanpak. De ‘proeftuinen’ zijn echt verleden tijd. Directe participatie kan zes vormen aannemen (zie tabel 4):
Tabe! 4 Vormen van directe participatie in 10 Europese landen (% betrokken werknemers)
vorm individueel overleg: rechtstreeks individueel overleg: op afstand
groepsoverleg: tijdelijke groepen kantoorruimte huren enschede groepsoverleg: permanente groepen individuele delegatie
taak- en projectgroepen 32 productieteams 31 bredere verantwoordelijkheid bij de uitvoering van taken productieteams met ruimere bevoegdheden 54 33
Vanzelfsprekend kunnen in dezelfde organisatie meerdere varianten voorkomen. Zo meldde 25% van de ondervraagde werknemers twee vormen, 22% drie vormen en 16% vier vormen. Niet al deze vormen van participatie verdienen overigens applaus. In een strakgeorganiseerde productieomgeving worden mensen niet geacht na te denken over hun werk. Maar als ze dat toch doen kan het management hen daar niet van weerhouden. Dus wordt daarvoor een uitzondering op de regel ontworpen: de ideeenbus, een voorbeeld van participatie op afstand. Een vorm van directe participatie verdient meer aandacht: groepsdelegatie. In het oude systeem van de massaproductie vormt de individuele functie, teruggebracht tot de kleinst denkbare kantoorruimte huren almere taakinhoud, de elementaire bouwsteen van de productiestructuur. Groepsdelegatie is gebaseerd op de erkenning dat de individuele werknemer te beperkt is in zijn mogelijkheden om als elementaire eenheid van de productiestructuur te fungeren. Het alternatief is de introductie van zelfsturende teams, ook wel semi-autonome productiegroepen genoemd. Onder een zelfsturend team wordt verstaan een permanente groep werknemers die tezamen zelfstandig een relatief breed en afgerond geheel van productietaken verrichten, waarmee de regelcapaciteit in kantoorruimte huren nijmegen overeenstemming is gebracht. Met andere woorden, de leden van een zelfsturend team ‘lossen hun eigen problemen op’.

De gestandaardiseerde tayloristische productie

Dus, toen de gestandaardiseerde tayloristische productie vroeg om gestandaardiseerd menselijk gedrag, leverden de personeelsmanagers gedetailleerde functiebeschrijvingen, standaard salarisschalen en voorspelbare carrierepaden, vanaf het moment van indiensttreding tot het kantoorruimte huren breda pensioen. Inmiddels is het begrip personeelsmanagement vervangen door Human Resources Management (HRM). Deze benadering is geheel gericht op het vergroten van het aanpassingsvermogen van de onderneming aan de steeds sneller veranderende omgeving. De diepe recessie van begin jaren tachtig betekende een ontnuchtering voor veel personeelsmanagers. Van zelfontplooiing van de arbeiders werd niet veel meer gehoord – het was hun taak hen te ontslaan. Naarmate de tijd kantoorruimte huren enschede voortschreed, veranderde de omgeving waarin organisaties opereren met toenemende snelheid. Niet alleen de global players, maar ook bedrijven en instellingen die op landelijke oflokale schaal opereren hebben veranderingsprocessen doorgemaakt die tien of twintig jaar tevoren ondenkbaar zouden zijn geweest. Aan de basis zijn drie krachten werkzaam. De eerste is de exponentieel groeiende hoeveelheid kennis en informatie in de huidige samenleving, die beschikbaar is over de hele wereld. Informatie is net zo vloeibaar als financieel kapitaal. Daarmee hangt samen de toenemende ingewikkeldheid van maatschappelijke en economische processen, als gevolg van de voortschrijdende specialisatie en diversiteit van functies. Nieuwe technologie is de kantoorruimte huren almere meest fundamentele kracht achter de huidige veranderingsprocessen. Wij zien haar effect in de snelle verandering van productieprocessen, de verkorting van de looptijd van producten en het ontstaan van niches in turbulente markten. Het gevolg is dat besluitvorming frequenter moet plaatsvinden en hogere eisen stelt kantoorruimte huren nijmegen aan de effectiviteit, terwijl de uitvoering in een steeds korter tijdsbestek moet plaatsvinden. Kortom, onzekerheid is de rege!.

De invoering van nieuwe werkvormen

Dit inzicht leidde tot verspreide experimenten met ‘werkstructurering’ zoals het werd genoemd; de invoering van nieuwe werkvormen om daarmee het ontzielde werk weer enige inhoud te geven. Oplossingen waren taakroulatie (de werkinhoud verandert niet, maar werknemers veranderen kantoorruimte huren breda regelmatig van werkplek); taakverbreding, waarbij enkele eenvoudige, kortcyclische taken worden samengevoegd, en taakverrijking, waarbij de inhoud van het werk zelf verandert doordat het een beroep doet op een breder scala aan vaardigheden en de werknemers meer ruimte wordt gegeven zelf uitvoerende beslissingen kantoorruimte huren enschede te nemen. Die laatste variant was (en is) een uitzondering. Dat gold en geldt des te meer voor de invoering van semi-autonome werkgroepen, de invoering van kleine productie-eenheden die waar mogelijk een afgerond product afleveren en waarbij de werknemers, binnen hun afgebakende domein, hun regelcapaciteit terugkrijgen. Vrijwel altijd had zo’n experiment de vorm van de ‘proeftuin’. Een afdeling van beperkte omvang werd uitgezocht om de nieuwe ontwerpprincipes in het productieproces kantoorruimte huren almere  in te voeren. Een intern rapport van Philips uit die tijd29 beschrijft een dergelijk experiment in een fabriek van tv-toestellen, waarmee de onderneming haar probleem trachtte op te lossen door arbei
ders ‘aan te trekken en te houden’ voor het ongeschoolde assemblagewerk. Het rapport benadrukt de beperkte opzet: ‘De kern van het systeem bleef intact: de lange, geschakelde productielijn.’ En het besluit: ‘Veel mensen kantoorruimte huren nijmegen beschouwden het experiment als een “echte doorbraak”, als een reeel alternatief voor de traditionele systemen van massaproductie. Er versehenen talloze artikelen in de internationale pers, maar de journalisten vergaten vaak te vermelden dat er slechts veertien mensen bij het experiment waren betrokken.’