Belangrijke beslissingen

Afbeeldingsresultaat voor site:ilocate.nl

Alleen herinnert het ervarende zelf zich niets. Het vertelt geen verhalen en wordt zelden geconsulteerd bij het nemen van belangrijke beslissingen. Het bovenhalen van herinneringen, het vertellen van verhalen en het nemen van grote beslissingen vallen binnen het monopolie van een compleet andere instantie in ons binnenste: het verhalende zelf. Het verhalende zelf is verwant aan Gazazaniga’s interpretator in de linkerhersenhelft. Het is continu bezig verhalen op te dissen over het verleden en plannen te maken voor de toekomst. En net als journalisten, dichters en zakelijke energie vergelijken politici neemt het verhalende zelf allerlei afstekertjes. Het vertelt niet alles en gebruikt meestal alleen piekmomenten en eindresultaten om daar een verhaal van te maken. De waarde van de hele ervaring wordt bepaald door het middelen van piekmomenten en eindmomenten. Bij het evalueren van het korte onderdeel van het koudwaterexperiment berekent het verhalende zelf bijvoorbeeld het gemiddelde tussen het ergste gedeelte (het water was erg koud) en het laatste moment (het water was nog steeds erg koud), waaruit het concludeert dat het water erg koud was. Het verhalende zelf doet hetzelfde met het lange onderdeel van het experiment. Het zoekt het gemiddelde tussen het ergste gedeelte (het water was erg koud) en het laatste moment (het water was iets minder koud) en concludeert daaruit dat het water ietsje warmer was. Wat hierbij cruciaal is, is dat het verhalende zelf blind is voor de duur van iets en geen belang hecht aan de uiteenlopende lengte van de twee onderdelen. Als het dus tussen die twee kan kiezen, herhaalt het liever het lange gedeelte, waarin ‘het water ietsje warmer was’. Telkens als het verhalende zelf onze ervaringen evalueert, laat het de duur zakelijke energie ervan links liggen en hanteert het de ‘piek-eind-regel’. Het herinnert zich alleen het piekmoment en het eindmoment en beoordeelt de hele ervaring op het gemiddelde daarvan.

Historisch belang

Afbeeldingsresultaat voor site:ilocate.nl

Islamistische fundamentalisten kunnen hun mantra dat ‘de islam het antwoord is’ herhalen zoveel ze willen, maar religies die het contact met de technologische realiteit verliezen, verbeuren hun vermogen om de bijbehorende vragen zelfs maar te begrijpen. Wat gebeurt er met de arbeidsmarkt zodra kunstmatige intelligentie de meeste cognitieve taken beter kan uitvoeren dan mensen? Wat zal de politieke impact zijn van een gigantische nieuwe klasse van economisch nutteloze mensen? Wat gebeurt er met relaties, families en pensioenfondsen als nanotechnologie en regeneratieve geneeskunde tachtig tot het nieuwe vijftig maken? Wat gebeurt er met menselijke maatschappijen als we dankzij de biotechnologie designbaby’s kunnen krijgen en er ongekende kloven tussen rijk en arm ontstaan? De antwoorden op die vragen vind je niet in de Koran of de sharia, en ook niet in de Bijbel of de Analecten van winkel huren enschede Confucius, omdat niemand in het middeleeuwse Midden-Oosten of het oude China iets wist van computers, genetica of nanotechnologie. De radicale islam stelt zichzelf misschien graag voor als een anker van zekerheid in een wereld vol technologische en economische stormen, maar om door een storm te navigeren heb je een kaart en een roer nodig, en niet alleen een anker. De radicale islam kan dus aantrekkelijk zijn voor mensen die ermee zijn opgegroeid, maar heeft bijzonder weinig te bieden voor werkloze Spaanse jongeren of verontruste Chinese miljardairs. Toch zullen honderden miljoenen misschien wel blijven geloven in de islam, het christendom of het hindoeïsme, maar aantallen alleen zijn van weinig historisch belang. De geschiedenis wordt vaak bepaald door kleine groepen vernieuwers die vooruitkijken en niet door de massa die in het verleden blijft hangen. Tienduizend jaar geleden waren de meeste mensen jager-verzamelaar en deed maar een handjevol pioniers in het Midden-Oosten aan landbouw. Toch behoorde de toekomst aan de boeren. In 1850 was meer dan negentig procent van de mensen boer en in de kleine dorpjes langs de Ganges, de Nijl en de Jangtsekiang wist niemand iets van stoommachines, spoorwegen of telegraaflijnen. Niettemin was het lot van die boeren al bezegeld door de paar technici, politici en financiers in Manchester en Birmingham die de industriële revolutie in gang hadden gezet. Stoommachines, spoorwegen en telegrafen veranderden de productie van voedsel, textiel, voertuigen en winkel huren nijmegen wapens totaal en gaven industriële machten een beslissend voordeel op traditionele agrarische samenlevingen.

De ruimtesonde Voyager

Afbeeldingsresultaat voor site:ilocate.nl

Liberalen zullen waarschijnlijk zeggen dat de ervaringen van de hoogleraar musicologie, de jonge automobilist en de Congolese jager even waardevol zijn en dat ze allemaal even hoog aangeslagen moeten worden. Elke menselijke ervaring draagt iets unieks bij en verrijkt de wereld met nieuwe inhoud. Sommige mensen houden van klassieke muziek, andere van rock-‘n-roll en weer andere prefereren traditionele Afrikaanse melodieën. Muziekstudenten zouden blootgesteld moeten worden aan een zo breed mogelijk scala aan genres, waarna ze allemaal hun winkel huren breda creditcardnummer kunnen invoeren in iTunes om te kopen wat ze willen. Schoonheid is een kwestie van smaak en de klant is koning. De wolf is daarentegen geen mens, dus zijn ervaringen zijn veel minder waardevol. Daarom is het leven van een wolf ook minder waard dan dat van een mens en daarom is het ook geen enkel probleem om een wolf te doden om een mens te redden. Als puntje bij paaltje komt, krijgen wolven geen stem als het om schoonheid gaat en ze hebben ook geen creditcard. Deze liberale zienswijze komt bijvoorbeeld tot uiting in de gouden plaat op de Voyager. In i977 lanceerden de Amerikanen de ruimtesonde Voyager I voor een reis door het heelal. Inmiddels heeft hij ons zonnestelsel verlaten, waarmee hij het eerste door mensen gemaakte voorwerp is dat de intergalactische ruimte in is gegaan. Naast uiterst geavanceerde wetenschappelijke apparatuur heeft de NASA een gouden plaat in de sonde gestopt, die bedoeld is om eventuele nieuwsgierige aliens die de Voyager kunnen tegenkomen een beeld te geven van de planeet aarde. De plaat bevat allerlei wetenschappelijke en culturele informatie over de aarde en haar bewoners; er staan beelden en stemmen op en enkele tientallen muziekstukken van over de hele wereld, die een representatief idee moeten geven van de artistieke prestaties van ons aardbewoners. Het muzikale gedeelte heeft geen bepaalde volgorde. Het bevat klassieke stukken, waaronder de opening van de winkel huren almere Vijfde van Beethoven, moderne populaire muziek, waaronder ‘Johnny B. Goode’ van Chuck Berry, en traditionele muziek uit verschillende werelddelen, waaronder een initiatielied van Congolese pygmeeënmeisjes.

Tate Gallery in Londen

Afbeeldingsresultaat voor site:ilocate.nl

Tegenwoordig worden kopieën van Duchamps meesterwerk tentoongesteld in belangrijke wereldmusea, waaronder het Museum voor Moderne Kunst in San Francisco, de National Gallery in Canada, de Tate Gallery in Londen en het Centre Pompidou in Parijs. (De kopieën worden tentoongesteld in de museumzalen, niet in de wc’s.) Deze humanistische zienswijze heeft ook in de economische sfeer een enorme impact gehad. In de middeleeuwen werd het productieproces beheerd door de gilden en was er weinig ruimte voor het initiatief of de smaak van individuele ambachtslieden en klanten. Het timmermansgilde bepaalde wat een goede stoel was, het bakkersgilde ging over goed brood en de Meistersinger bepaalden welke kantoorruimte huren enschede liederen prachtig waren en wat waardeloos was. Intussen reguleerden prinsen en stadsraden de salarissen en prijzen, waarbij ze mensen soms dwongen om vastgestelde hoeveelheden goederen te kopen voor een vooraf bepaalde prijs. In de moderne vrije markt zijn al die gilden, raden en prinsen opgevolgd door een nieuw oppergezag: de vrije wil van de klant. Stel dat Toyota besluit de perfecte auto te bouwen. Het bedrijf stelt een commissie samen met experts op verschillende terreinen: het neemt de beste ingenieurs en ontwerpers in de arm, verzamelt de meest eminente natuurkundigen en economen en consulteert zelfs verscheidene sociologen en psychologen. Voor de zekerheid doen ze er nog een Nobelprijswinnaar oft wee bij, een Oscarwinnares en een paar wereldberoemde kunstenaars. Na een vijf jaar durend proces van onderzoek en ontwikkeling onthullen ze de perfecte auto. Er worden er miljoenen van geproduceerd en naar autodealers over de hele wereld gestuurd. Maar niemand koopt de auto. Wil dat zeggen dat de klanten het mis hebben en dat ze niet weten wat goed voor ze is? Nee. In een vrije markt heeft de klant altijd gelijk. Als de klanten de auto niet willen, dan deugt hij blijkbaar niet. Het maakt niet uit of alle hoogleraren en alle priesters en mollahs vanaf elke lessenaar en kansel de wereld in toeteren dat dit een geweldige kantoorruimte huren nijmegen auto is -als de klant hem niet moet, is het een slechte auto. Niemand heeft het gezag om klanten te vertellen dat ze het mis hebben en wee de regering die zou proberen haar burgers tegen hun wil te dwingen een bepaalde auto te kopen.

Nieuwe ondernemingen

Afbeeldingsresultaat voor site:ilocate.nl

Maar niet alle vampiervleermuizen kunnen elke nacht een slachtoffer vinden. Als remedie voor deze bestaansonzekerheid lenen vampiervleermuizen bloed bij elkaar. Een vleermuis die geen prooi vindt, zal bij thuiskomst een fortuinlijkere vriend vragen om wat gestolen bloed op te braken. Vampiervleermuizen kunnen heel goed onthouden aan wie ze bloed uitlenen, dus als de vriend op een later tijdstip hongerig thuiskomt, zal hij zijn schuldenaar benaderen, die hem dan dezelfde kantoorruimte huren breda gunst bewijst. Maar in tegenstelling tot menselijke bankiers vragen vampiervleermuizen nooit rente. Als vleermuis nummer één tien centiliter bloed uitleent aan vampier nummer twee, betaalt nummer twee dezelfde hoeveelheid terug. Vampiervleermuizen gebruiken leningen ook niet om nieuwe ondernemingen te financieren of de groei van de bloedzuigmarkt te bevorderen. Het bloed wordt geproduceerd door andere dieren, dus hebben de vleermuizen niet de middelen om de productie op te voeren. De bloedmarkt heeft natuurlijk wel zijn ups en downs, maar een vleermuis kan niet aannemen dat er in 2017 drie procent meer bloed zal zijn dan in 2016 en dat de bloedmarkt in 2018 nog eens drie procent zal groeien. Daarom geloven vampiervleermuizen niet in groei.1 Mensen hebben miljoenen jaren onder min of meer dezelfde omstandigheden geleefd als vampiervleermuizen, vossen en konijnen. Vandaar dat het voor mensen ook moeilijk is om in groei te geloven. De strijd om het bestaan heeft mensen geleerd de wereld te zien als een statische taart. Als iemand een groter stuk taart krijg, krijgt een ander automatisch een kleiner stuk. Een bepaalde familie of stad kan floreren, maar de mensheid als geheel gaat niet meer produceren dan nu. Traditionele religies als het christendom en de islam zochten dus manieren om de problemen van de mensheid op te lossen met wat er was, ofWel door de bestaande taart anders te verdelen, of door de mensheid een eeuwig taartfestijn in de hemel voor te spiegelen. Het moderne leven is daarentegen gebaseerd op het rotsvaste geloof dat economische groei niet alleen mogelijk is, maar ook absoluut essentieel. Gebeden, goede daden en meditatie kunnen heel kantoorruimte huren almere troostend en inspirerend werken, maar problemen als hongersnood, epidemieën en oorlogen kunnen alleen worden opgelost door middel van groei. Dit fundamentele dogma is samen te vatten in één simpel idee: ‘Als je een probleem hebt, heb je waarschijnlijk meer spullen nodig en om meer spullen te krijgen, moet je er meer van produceren.

Het ethische gezag

Afbeeldingsresultaat voor site:ilocate.nl

Het ethische gezag van oeroude keizerlijke decreten is bepaald niet vanzelfsprekend. De meeste twintigste-eeuwse Europeanen vinden de wensen van de huidige burgers belangrijker dan de dictaten van allang overleden monarchen. Maar de wetenschap kan zich niet in deze ethische discussie mengen, omdat de kwestie niet kan worden opgelost met een experiment of berekening. Als een kantoor huren breda moderne wetenschapper zevenhonderd jaar terug in de tijd zou gaan, zou hij de middeleeuwse Europeanen niet kunnen bewijzen dat de decreten van antieke keizers niets met de politieke disputen van hun tijd te maken hebben. Maar het verhaal van de Schenking van Constantijn was niet alleen gebaseerd op ethische oordelen, er kwamen ook een paar heel feitelijke beweringen bij, en de wetenschap is wel uitstekend in staat om die te bevestigen dan wel te weerleggen. In 1441 publiceerde Lorenzo Valla, een katholieke priester en taalkundepionier, een wetenschappelijk onderzoek waaruit bleek dat de Schenking van Constantijn een vervalsing was. Valla analyseerde de stijl en grammatica van het document, evenals de woorden en termen die het bevatte. Hij toonde aan dat het document woorden bevatte die in het vierde-eeuwse Latijn niet bestonden en dat het waarschijnlijk zo’n vierhonderd jaar na de dood van Constantijn was opgesteld. Bovendien is de datum op het document ’30 maart van het jaar dat Constantijn voor de vierde keer consul was en Gallicanus voor de eerste keer’. In het Romeinse Rijk werden elk jaar twee consuls gekozen en documenten werden vaak gedateerd aan de hand van hun consulschap. Helaas viel Constantijns vierde  kantoor huren almere consulschap in 315 en werd Gallicanus pas in 317 voor het eerst verkozen tot consul. Als dit cruciale document inderdaad was opgesteld in de tijd van Constantijn had er nooit zo’n kapitale fout in gestaan. Het is net zoiets als Thomas Jefferson en zijn collega’s die de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring gedateerd zouden hebben op ’34 juli i776′. Tegenwoordig zijn alle historici het erover eens dat de Schenking van Constantijn ergens in de achtste eeuw is vervalst aan het pauselijk hof. En hoewel Valla nooit het morele gezag van oeroude keizerlijke decreten heeft betwist, ondermijnde zijn wetenschappelijke analyse wel de praktische richtlijn dat Europeanen de paus moeten gehoorzamen.

Een Europese kaart van Afrika

Afbeeldingsresultaat voor site:ilocate.nl

Toen scholen mensen begonnen te beoordelen aan de hand van cijfers, betekende dat een drastische verandering in het leven van miljoenen studenten en docenten. Schoolcijfers zijn een relatief nieuwe uitvinding. Jagers-verzamelaars kregen nooit cijfers voor hun prestaties en duizenden jaren na de agrarische revolutie waren er nog steeds nauwelijks onderwijsinstellingen die ze gebruikten. Aan het eind van het jaar kreeg een middeleeuwse schoenmakersleerling geen stukje papier waarop stond dat hij een tien had voor veters en een mager zesje voor gespen. In de kantoor huren breda tijd van Shakespeare kon een student maar op twee manieren van Oxford komen: met of zonder diploma. Het kwam bij niemand zelfs maar op om de ene student een 7A als eindcijfer te geven en een ander een 8,8. Een Europese kaart van Afrika uit het midden van de negentiende eeuw. De Europeanen wisten heel weinig over de Afrikaanse binnenlanden, maar dat weerhield hen er niet van om het continent op te delen en er grenzen in te trekken.
Pas in het massaonderwijs van het industriële tijdperk begonnen scholen cijfers te geven. Toen fabrieken en ministeries eenmaal gewend waren om in cijfers te denken, volgden de scholen. Ze begonnen de waarde van elke leerling af te meten aan zijn of haar gemiddelde cijfer en de waarde van elke leraar en elk schoolhoofd werd afgemeten aan het cijfergemiddelde van de hele school. Toen de bureaucraten de meetlat eenmaal hadden ontdekt, veranderde de hele werkelijkheid. Oorspronkelijk waren scholen bedoeld voor het onderrichten en onderwijzen van leerlingen en waren cijfers alleen een middel om te zien in hoeverre de scholen daarin slaagden. Maar scholen begonnen zich natuurlijk al snel te richten op het behalen van hoge cijfers. Zoals elk kind, elke leraar en elke onderwijsinspecteur weet, zijn de vaardigheden die je nodig hebt om een hoog cijfer voor een examen te halen niet hetzelfde als een grondige kennis van literatuur, biologie of wiskunde. Elk kind, elke kantoor huren almere leraar en elke inspecteur weet ook dat de meeste scholen voor de cijfers zullen gaan als ze tussen die twee dingen moeten kiezen.

Een aangeboren moraal

Afbeeldingsresultaat voor site:ilocate.nl

Bij een ander recent experiment zette primatoloog Frans de Waal twee kapucijnaapjes in twee kooien naast elkaar, zodat ze konden zien wat de ander deed. De Waal en zijn collega’s legden steentjes in de kooien en trainden de aapjes om de stenen aan de mensen te geven. Als een aapje een steen overhandigde, kreeg hij voedsel. Eerst was de beloning een stuk komkommer. Daar waren beide aapjes heel blij mee en ze aten het met smaak op. Na een paar rondjes schakelde De Waal over op het volgende stadium van het experiment. Nu kreeg de eerste aap een druif in kantoor huren enschede ruil voor een steen. Druiven zijn veel lekkerder dan komkommers. Maar als het tweede aapje een steen overhandigde, kreeg hij nog steeds een stuk komkommer. Het tweede aapje, dat eerst heel blij was met zijn komkommer, werd woest. Hij pakte de komkommer, keek er ongelovig naar, smeet hem toen woedend naar het hoofd van de wetenschapper en begon krijsend op en neer te springen. Hij was tenslotte geen sukkel. 24 Dit hilarische experiment (dat je zelf op YouTube kunt bekijken) en het ultimatumspel hebben veel mensen het idee gegeven dat primaten
een aangeboren moraal hebben en dat gelijkheid een universele, tijdloze waarde is. Mensen zijn van nature egalitair en samenlevingen met veel ongelijkheid kunnen nooit goed functioneren, omdat ze leiden tot rancune en ontevredenheid. Maar is dat echt wel zo? Deze theorieën werken misschien prima bij chimpansees, kapucijnaapjes en kleine groepen jagers-verzamelaars. Ze werken ook prima in het lab, waar ze getest worden met kleine groepen mensen. Maar zodra je het gedrag van enorme groepen mensen gaat observeren, ontdek je een compleet andere realiteit. In de meeste menselijke koninkrijken en keizerrijken heerste extreme ongelijkheid en toch waren ze vaak verrassend stabiel en efficiënt. In het oude Egypte lag de farao languit op comfortabele kussens in een koel, weelderig paleis, met gouden sandalen en een met edelstenen bezette tuniek, terwijl beeldschone maagden zoete druiven in zijn mond stopten. Door het open raam kon hij de boeren onder een genadeloze kantoor huren nijmegen zon op het veld zien zwoegen in vuile vodden en de boer die aan het eind van de dag een komkommer had om zijn maag mee te vullen mocht van geluk spreken. Toch kwamen de boeren zelden in opstand.

De geschiedenis van de wetenschap

Afbeeldingsresultaat voor site:ilocate.nl

Als we de geest niet kunnen verklaren en niet weten wat voor functie hij vervult, waarom negeren we hem dan niet gewoon? De geschiedenis van de wetenschap wemelt van de losgelaten concepten en theorieën. Zo veronderstelden vroegmoderne wetenschappers die de beweging van het licht probeerden te verklaren dat er zoiets bestond als ether, een substantie waarmee het hele universum gevuld zou zijn. Licht werd beschouwd als ethergolven. Er is nooit enig empirisch bewijs gevonden voor het bestaan van ether, maar er zijn wel andere, betere kantoor huren breda theorieën over het licht opgesteld. De ether verdween daardoor in de prullenbak van de wetenschap. Op vergelijkbare wijze gebruikte de mens duizenden jaren lang God om allerlei natuurverschijnselen te verklaren. Waarom bliksemt het? God. Waardoor regent het? God. Hoe is het leven op aarde begonnen? Dat heeft God gedaan. De laatste paar eeuwen hebben wetenschappers geen enkel empirisch bewijs voor het bestaan van God gevonden, maar ze vonden wel veel uitgebreidere verklaringen voor blikseminslagen, regen en het ontstaan van leven. Het bestaan van God komt dus ook in geen enkel serieus wetenschappelijk artikel meer voor, met uitzondering van een enkele filosofische publicatie. Historici beweren niet dat de geallieerden de Tweede Wereldoorlog hebben gewonnen omdat God aan hun kant stond, economen wijten de economische crisis van 1929 nooit aan God en geen enkele geoloog sleept Zijn wil erbij om het schuiven van tektonische platen te kantoor huren almere verklaren. De ziel heeft hetzelfde lot ondergaan. Duizenden jaren geloofden mensen dat al onze daden en beslissingen voortvloeiden uit onze ziel. Maar aangezien daar nooit bewijzen voor zijn gevonden, terwijl er wel veel gedetailleerdere alternatieve theorieën zijn, hebben de biowetenschappen de ziel gedumpt. Veel biologen en artsen kunnen privé nog steeds in de ziel geloven, maar ze schrijven er nooit over in serieuze wetenschappelijke tijdschriften. Misschien moet de geest, net als de ziel, God en ether, ook verwezen worden naar de wetenschappelijke prullenbak? Tenslotte heeft niemand ooit gevoelens van pijn ofliefde onder een microscoop gezien en hebben we een tamelijk precieze biochemische verklaring voor pijn en liefde die geen ruimte laat voor subjectieve gevoelens. Toch is er een cruciaal verschil tussen geest en ziel (net als tussen geest en God). Het bestaan van een eeuwige ziel is pure speculatie, maar het gevoel van pijn is een zeer tastbare realiteit. Als ik in een spijker ga staan, kan ik er honderd procent zeker van zijn dat ik pijn voel (zelfs als ik daar nog geen wetenschappelijke verklaring voor heb). Maar als de wond geïnfecteerd raakt en ik sterf aan een bloedvergiftiging, kan ik er niet zeker van zijn dat mijn ziel blijft voortbestaan. Het is een heel interessant en geruststellend verhaal dat ik graag zou geloven, alleen heb ik geen rechtstreekse bewijzen dat het klopt. Maar aangezien alle wetenschappers continu subjectieve gevoelens als pijn en twijfel ervaren, kunnen ze het bestaan daarvan moeilijk ontkennen.

De geest en het bewustzijn

Afbeeldingsresultaat voor site:ilocate.nl

Om eerlijk te zijn weet de wetenschap verbazend weinig over de geest en het bewustzijn. Er wordt algemeen van uitgegaan dat het bewustzijn wordt opgewekt door elektrochemische reacties in de hersenen en dat geestelijke ervaringen op de een of andere manier essentieel zijn voor de dataverwerking.3 Maar niemand heeft ook maar enig idee hoe een hele zwik biochemische reacties en elektrische stroompjes in de hersenen subjectieve gevoelens van pijn, woede of liefde kunnen opwekken. Misschien dat we daar over tien of vijftig jaar een steekhoudende verklaring voor zullen hebben, maar in 2016 is die er nog niet, en daar kunnen conference room enschede we maar beter duidelijk over zijn. Wetenschappers hebben door middel van fMRI-scans, geïmplanteerde elektroden en andere geavanceerde snufjes wel degelijk correlaties gedetermineerd en zelfs causale verbanden aangetoond tussen elektrische stroompjes in de hersenen en verschillende subjectieve gevoelens. Wetenschappers hoeven alleen maar naar je hersenactiviteit te kijken om te weten of je wakker bent, droomt of diep in slaap bent. Ze kunnen je heel kort blootstellen aan een plaatje, zo kort dat het op de rand van de bewuste perceptie ligt, en (zonder het jou te vragen) vaststellen of je het hebt waargenomen of niet. Het is ze zelfs gelukt om individuele hersenneuronen te linken aan specifieke mentale content. Zo hebben ze bijvoorbeeld een ‘Bill Clinton’- neuron gevonden, en een ‘Homer Simpson’ -neuron. Als het ‘Bill Clinton’ -neuron aanslaat, denkt de eigenaar ervan aan de tweeenveertigste president van de Verenigde Staten; laat hem een afbeelding van Homer Simpson zien en het gelijknamige neuron licht op. Meer in het algemeen weten wetenschappers dat een elektrische storm in een bepaald hersengebied hoogstwaarschijnlijk betekent dat je boos bent. Als de storm gaat liggen en een ander gebiedje oplicht, voel je liefde. Wetenschappers kunnen zelfs gevoelens van woede of liefde opwekken door conference room nijmegen de juiste neuronen te stimuleren met elektrische stroompjes. Maar hoe kunnen elektronen die een bepaalde kant op bewegen zich in hemelsnaam vertalen naar een subjectief beeld van Bill Clinton of een subjectief gevoel van woede ofliefde?