Een aangeboren moraal

Afbeeldingsresultaat voor site:ilocate.nl

Bij een ander recent experiment zette primatoloog Frans de Waal twee kapucijnaapjes in twee kooien naast elkaar, zodat ze konden zien wat de ander deed. De Waal en zijn collega’s legden steentjes in de kooien en trainden de aapjes om de stenen aan de mensen te geven. Als een aapje een steen overhandigde, kreeg hij voedsel. Eerst was de beloning een stuk komkommer. Daar waren beide aapjes heel blij mee en ze aten het met smaak op. Na een paar rondjes schakelde De Waal over op het volgende stadium van het experiment. Nu kreeg de eerste aap een druif in kantoor huren enschede ruil voor een steen. Druiven zijn veel lekkerder dan komkommers. Maar als het tweede aapje een steen overhandigde, kreeg hij nog steeds een stuk komkommer. Het tweede aapje, dat eerst heel blij was met zijn komkommer, werd woest. Hij pakte de komkommer, keek er ongelovig naar, smeet hem toen woedend naar het hoofd van de wetenschapper en begon krijsend op en neer te springen. Hij was tenslotte geen sukkel. 24 Dit hilarische experiment (dat je zelf op YouTube kunt bekijken) en het ultimatumspel hebben veel mensen het idee gegeven dat primaten
een aangeboren moraal hebben en dat gelijkheid een universele, tijdloze waarde is. Mensen zijn van nature egalitair en samenlevingen met veel ongelijkheid kunnen nooit goed functioneren, omdat ze leiden tot rancune en ontevredenheid. Maar is dat echt wel zo? Deze theorie├źn werken misschien prima bij chimpansees, kapucijnaapjes en kleine groepen jagers-verzamelaars. Ze werken ook prima in het lab, waar ze getest worden met kleine groepen mensen. Maar zodra je het gedrag van enorme groepen mensen gaat observeren, ontdek je een compleet andere realiteit. In de meeste menselijke koninkrijken en keizerrijken heerste extreme ongelijkheid en toch waren ze vaak verrassend stabiel en effici├źnt. In het oude Egypte lag de farao languit op comfortabele kussens in een koel, weelderig paleis, met gouden sandalen en een met edelstenen bezette tuniek, terwijl beeldschone maagden zoete druiven in zijn mond stopten. Door het open raam kon hij de boeren onder een genadeloze kantoor huren nijmegen zon op het veld zien zwoegen in vuile vodden en de boer die aan het eind van de dag een komkommer had om zijn maag mee te vullen mocht van geluk spreken. Toch kwamen de boeren zelden in opstand.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *