Het ethische gezag

Afbeeldingsresultaat voor site:ilocate.nl

Het ethische gezag van oeroude keizerlijke decreten is bepaald niet vanzelfsprekend. De meeste twintigste-eeuwse Europeanen vinden de wensen van de huidige burgers belangrijker dan de dictaten van allang overleden monarchen. Maar de wetenschap kan zich niet in deze ethische discussie mengen, omdat de kwestie niet kan worden opgelost met een experiment of berekening. Als een kantoor huren breda moderne wetenschapper zevenhonderd jaar terug in de tijd zou gaan, zou hij de middeleeuwse Europeanen niet kunnen bewijzen dat de decreten van antieke keizers niets met de politieke disputen van hun tijd te maken hebben. Maar het verhaal van de Schenking van Constantijn was niet alleen gebaseerd op ethische oordelen, er kwamen ook een paar heel feitelijke beweringen bij, en de wetenschap is wel uitstekend in staat om die te bevestigen dan wel te weerleggen. In 1441 publiceerde Lorenzo Valla, een katholieke priester en taalkundepionier, een wetenschappelijk onderzoek waaruit bleek dat de Schenking van Constantijn een vervalsing was. Valla analyseerde de stijl en grammatica van het document, evenals de woorden en termen die het bevatte. Hij toonde aan dat het document woorden bevatte die in het vierde-eeuwse Latijn niet bestonden en dat het waarschijnlijk zo’n vierhonderd jaar na de dood van Constantijn was opgesteld. Bovendien is de datum op het document ’30 maart van het jaar dat Constantijn voor de vierde keer consul was en Gallicanus voor de eerste keer’. In het Romeinse Rijk werden elk jaar twee consuls gekozen en documenten werden vaak gedateerd aan de hand van hun consulschap. Helaas viel Constantijns vierde  kantoor huren almere consulschap in 315 en werd Gallicanus pas in 317 voor het eerst verkozen tot consul. Als dit cruciale document inderdaad was opgesteld in de tijd van Constantijn had er nooit zo’n kapitale fout in gestaan. Het is net zoiets als Thomas Jefferson en zijn collega’s die de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring gedateerd zouden hebben op ’34 juli i776′. Tegenwoordig zijn alle historici het erover eens dat de Schenking van Constantijn ergens in de achtste eeuw is vervalst aan het pauselijk hof. En hoewel Valla nooit het morele gezag van oeroude keizerlijke decreten heeft betwist, ondermijnde zijn wetenschappelijke analyse wel de praktische richtlijn dat Europeanen de paus moeten gehoorzamen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *